महाराष्ट्राच्या आगामी अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाला सुरुवात होत असून, याच अधिवेशनाच्या काळात राज्यसभेच्या एकूण सात जागांसाठी अत्यंत महत्त्वाची निवडणूक पार पडणार आहे. विधानसभेतील सद्यस्थितीतील उपलब्ध संख्याबळ पाहता, या सातपैकी तब्बल सहा जागांवर सत्ताधारी महायुतीचा विजय निश्चित मानला जात आहे. मात्र, महाविकास आघाडीच्या (मविआ) वाट्याला येऊ शकणाऱ्या एकमेव जागेवरून आघाडीतच मोठा संघर्ष आणि रस्सीखेच पाहायला मिळत आहे. या एका जागेवर आपलाच हक्क असावा यासाठी उद्धव ठाकरे यांचा पक्ष आणि काँग्रेस यांच्याकडून दररोज वेगवेगळे दावे केले जात आहेत. शरद पवार यांच्या राज्यसभेवरील उमेदवारीवरूनही मविआच्या नेत्यांमध्ये अद्याप एकमत झालेले नाही, त्यामुळे राजकीय वर्तुळात अनेक उलटसुलट चर्चांना उधाण आले आहे.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या जागेसाठी उद्धव ठाकरे आणि काँग्रेसने मिळून एक पर्यायी मार्ग अर्थात ‘प्लॅन बी’ तयार करण्याची रणनीती आखली असल्याचे बोलले जात आहे. राज्यसभेच्या या महत्त्वपूर्ण निवडणुकीसंदर्भात उद्धव ठाकरे यांनी थेट काँग्रेसच्या दिल्लीतील पक्षश्रेष्ठींशी सविस्तर चर्चा केल्याचे समोर आले आहे. या सर्व हालचालींवरून, आगामी निवडणुकीत शरद पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसला जाणीवपूर्वक बाजूला ठेवून ठाकरे-काँग्रेस आपली वेगळीच खेळी खेळत आहेत की काय, अशी शंका राजकीय तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
काही दिवसांपूर्वी शिवसेनेचे (ठाकरे गट) नेते संजय राऊत हे शरद पवार यांनीच राज्यसभेत जावे, जेणेकरून महाराष्ट्राचा बुलंद आवाज दिल्लीत घुमेल, अशी आग्रही भूमिका मांडत होते. परंतु, आता त्यांच्याही सुरात बदल झाल्याचे स्पष्टपणे जाणवत आहे. राज्यसभेच्या या एका जागेबाबत महाविकास आघाडीचे सर्व नेते एकत्र बसून अंतिम निर्णय घेतील, अशी सावध भूमिका आता राऊत यांनी घेतली आहे. दुसरीकडे, काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांनी या विषयावर बोलताना सांगितले की, राज्यसभा निवडणुकीच्या जागेबाबत महाविकास आघाडीमध्ये अद्याप कोणतीही सविस्तर आणि व्यापक चर्चा झालेली नाही. भारतीय जनता पक्षाचा अधिक ताकदीने सामना करण्यासाठी महाविकास आघाडीमध्ये काँग्रेसला ही राज्यसभेची जागा मिळावी, अशी स्पष्ट मागणीही सपकाळ यांनी केली आहे.
एकीकडे ठाकरे गट आणि दुसरीकडे काँग्रेस यांनी या जागेवर दावा सांगितला असताना, शरद पवार यांच्या पक्षाकडून मात्र याबाबत अजून कोणतीही अधिकृत भूमिका स्पष्ट करण्यात आलेली नाही. अधिवेशनाच्या एक दिवस आधी पार पडलेल्या महाविकास आघाडीच्या महत्त्वाच्या बैठकीत ठाकरे गटाचे चार आणि काँग्रेसचे तीन बडे नेते उपस्थित होते, परंतु शरद पवार गटाचा एकही प्रतिनिधी या बैठकीला हजर नव्हता. याशिवाय, आघाडीने राज्य सरकारला दिलेल्या पत्रावरही राष्ट्रवादीच्या एकाही नेत्याचे नाव नसणे आणि अगदी ऐनवेळी एका माजी आमदाराचे नाव पेनाने लिहिण्यात येणे, या सर्व गोष्टींमुळे अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. ‘केवळ संपर्काअभावी (मिसकम्युनिकेशन) राष्ट्रवादीचे नेते आजच्या बैठकीला येऊ शकले नाहीत, परंतु आम्ही सर्वजण आजही एकत्रच आहोत’, असे स्पष्टीकरण मविआच्या नेत्यांनी पत्रकार परिषदेत दिले. मात्र, जेव्हा पत्रकारांनी शरद पवारांच्या राज्यसभा उमेदवारीबाबत थेट प्रश्न विचारला, तेव्हा काँग्रेस आणि ठाकरे गटाच्या नेत्यांनी अगदी एकसुरात तो विषय टाळला आणि दुसरीकडेच वळवला.
आकडेवारीचा विचार केला तर, महाराष्ट्रातून एका राज्यसभेच्या जागेवर विजय मिळवण्यासाठी पहिल्या पसंतीच्या ३७ मतांची आवश्यकता असते. सध्या विधानसभेत ठाकरे गटाकडे २० तर काँग्रेसकडे १६ अशी एकूण ३६ मते आहेत. जर या दोन्ही पक्षांनी केवळ एका अपक्ष आमदाराचे मत आपल्याकडे वळवले, तर शरद पवार यांच्या पक्षाच्या प्रत्यक्ष मदतीशिवायही ते ही राज्यसभेची जागा सहज खिशात घालू शकतात. याच संख्याबळाचा आधार घेत आदित्य ठाकरे यांनीही राज्यसभेच्या जागेवर आपला भक्कम दावा ठोकला आहे. विरोधकांच्या या भूमिकेवर सडकून टीका करताना भाजपचे माध्यम प्रमुख नवनाथ बन यांनी म्हटले आहे की, “जेव्हा सत्ता डोळ्यांसमोर दिसते, तेव्हा आपल्या जवळच्या मित्रांना आणि भावांना विसरायचे, हीच उद्धव ठाकरे यांची जुनी परंपरा आहे. त्यांनी शरद पवारांचे नाव पुढे करून आदित्य ठाकरेंना बाजूला करण्याचा जो प्रयत्न चालवला आहे, ते धूर्त राजकारण आता आदित्य ठाकरेंनीही ओळखले आहे.”
जर काँग्रेस आणि ठाकरे गट यांचे हे राजकीय समीकरण असेच अबाधित राहिले, तर येत्या मे महिन्यात होणाऱ्या विधान परिषदेच्या निवडणुकांमध्येही शरद पवार गटाच्या साथीविना ते नक्कीच एक जागा जिंकू शकतात. विधान परिषदेत एका जागेसाठी २९ मतांची गरज असते, जी मते ठाकरे आणि काँग्रेस मिळून सहज उभी करू शकतात. या अनुषंगाने काँग्रेसने उद्धव ठाकरेंना विधान परिषदेबाबत साकडे घालत राज्यसभेची आपली दावेदारी अधिकच मजबूत केली आहे. परंतु, या सर्व घडामोडींतून मविआमध्ये राज्यसभेच्या एका जागेवरून सुरू असलेली मोठी ओढाताण पूर्णपणे चव्हाट्यावर आली आहे. मागील राज्यसभा आणि विधान परिषद निवडणुकांचा इतिहास पाहिला असता, क्रॉस व्होटिंगमुळे काँग्रेसलाच सर्वात मोठे धक्के बसले होते. त्यामुळे शरद पवारांना सोबत घेण्यापेक्षाही, आपल्या हक्काची १६ मते फुटू न देणे आणि ती मते ठरलेल्याच उमेदवाराला मिळतील याची खात्री करणे, हे काँग्रेस आणि महाविकास आघाडीसमोरील सर्वात मोठे आणि खडतर आव्हान असणार आहे.
